HET SAPOLL project (SAmenwerken voor POLLinators) ging van start op 1 april 2016 en had als belangrijkste doel om een actieplan op te stellen voor het behoud van de wilde bestuivers van het grensoverschrijdend gebied Frankrijk-Wallonië-Vlaanderen! De partners zullen hun krachten bundelen in een gezamenlijke aanpak om bij te dragen aan de bescherming en verbetering van het milieu door middel van een geïntegreerd beheer van grensoverschrijdende middelen, dé prioriteit van het Interreg-programma.

Acht partners van verschillende strekking werden in de drie projectgebieden van het Interreg-programma bij elkaar gebracht (Frankrijk: le Conservatoire d’Espaces Naturels du Nord et du Pas-de-Calais, le Conseil Départemental du Pas-de-Calais, Eden62, Groupe Ornithologique et naturaliste du Nord-Pas-de-Calais – Wallonië: de Universiteit van Mons (Bergen), Natagora, de Universiteit van Luik Gembloux-Agro BioTech – Vlaanderen: Natuurpunt). Elk van hen kan zijn expertise en specifieke vaardigheden inbrengen om samen te werken aan dit gemeenschappelijke doel.

De eerste resultaten…

De partners van het project SAPOLL schaarden zich achter deze echte kans voor het grensoverschrijdende gebied en reikten de bevolking sleutels aan om iets te doen voor de bestuivers. Gedurende de voorbije twee jaren hebben ze onophoudelijk samengewerkt via grootschalige bekendmaking, participatieve sensibilisering en daadwerkelijke mobilisering van natuuronderzoekers van het grensoverschrijdende netwerk.

Op het programma:

  • De oprichting van een reizende grensoverschrijdende tentoonstelling;
  • De ontwikkeling van een grensoverschrijdend netwerk van bestuiversvriendelijke tuinen met behulp van een charter en een Facebook-groep;
  • Het ontwerpen en verspreiden van de eerste « soortenkaarten » waardoor de waarnemers in het grensoverschrijdende gebied inlichtingen kunnen verstrekken over de geviseerde soorten en zo kunnen deelnemen aan de inventarisering van de bestuivende insecten in onze regio;
  • De productie van een tweetalige sensibiliseringsbrochure voor het grote publiek in het grensoverschrijdende gebied;
  • De ontwikkeling van werkgroepen voor bestuivers;
  • Het opzetten van verscheidene opleidingssessies voor professionelen met als thema het identificeren van bestuivers
  • De productie en het bijwerken van determinatietools die onmisbaar zijn om natuurkenners bij elkaar te brengen en op te leiden (Voorlopige atlas van de hommels van de Nord en Pas-de-Calais, Vereenvoudigde tabel voor bijengenera in het SAPOLL-gebied, bijwerking van de determinatiesleutel voor hommels in het grensoverschrijdende gebied – beschikbaar op de website);
  • Verzamelen van verspreidingsgegevens en opzetten van een grensoverschrijdende database. Dankzij die gegevens, worden de hotspots voor de bestuivers en de bestuiving in kaart gebracht.

Het project SAPOLL werd uitgenodigd voor een meeting van het « European Network of Environmental Authorities-Managing Authorities » (ENEA-MA) van de Europese Commissie in Praag. Een goede gelegenheid om een balans op te maken van de eerste gekwantificeerde realisaties van het project.

  • Momenteel werden al meer dan 150 sensibiliseringsacties gerealiseerd en werden zo 35.000 mensen bereikt. Meer dan 500 gezinnen uit het grensoverschrijdende gebied hebben hun tuin al ingeschreven in het netwerk van toevluchtsoorden voor de bescherming van bestuivers.

  • Meer dan 500 personen hebben onze opleidingen over bestuivers gevolgd (vrijwilligers en professionals) en er werden 3 nieuwe werkgroepen voor bestuivers en wilde bijen opgericht, waarin de natuurkenners werden samengebracht.

  • Er werden ook meerdere publicaties over bestuivers uitgebracht, gaande van de sensibilisering voor bestuivers (posters, brochures, …) en de entomologische gids (foto-sleutels voor het herkennen van de genera, …) voor beginners, tot ook wetenschappelijke publicaties (wetenschappelijke artikels, atlas, …) voor natuurkenners en -onderzoekers.

  • Verder werd een grensoverschrijdende gegevensbank opgebouwd en is het consortium nu gebonden door een conventie die de leden van het project met elkaar hebben gesloten. Zo konden we al meer dan 850.000 gegevens over bestuivers (vlinders, wilde bijen, zweefvliegen) in België en het noorden van Frankrijk bijeenbrengen. Ten slotte weren er monsters genomen op 360 nieuwe plaatsen, waardoor onze kennis over bestuivers in het grensoverschrijdende gebied verbeterd kon worden.

Er rest ons nog een beetje meer dan één jaar vooraleer het project ten einde loopt. In die periode vormen de publicatie van de wetenschappelijke resultaten en de lancering van ons grensoverschrijdende actieplan voor bestuivers in maart 2019 onze voornaamste doelstellingen.

Samenvattingen van Activiteitenrapports

Semester 5 - April 2018 tot September 2018
Het Interreg-project SAPOLL (“SAuvons nos POLLinisateurs” – www.sapoll.eu) is al zijn derde jaar ingegaan! Een derde jaar dat vooral gericht is op de concrete uitwerking en meer bepaald op de definitieve vormgeving van het grensoverschrijdende actieplan, de grootste uitdaging van het project!

Via een dynamische samenwerking die in de loop van de twee eerste jaren van het project werd opgebouwd, werken de acht partners van de drie projectgebieden van het Interreg-programma (Frankrijk: le Conservatoire d’Espaces Naturels du Nord et du Pas-de-Calais, le Conseil Départemental du Pas-de-Calais, Eden62, Groupe Ornithologique et naturaliste du Nord-Pas-de-Calais – Wallonië: de Universiteit van Mons, Natagora, de Universiteit van Luik, Gembloux-Agro BioTech – Vlaanderen: Natuurpunt) samen met één gemeenschappelijk doel: het behoud van wilde bestuivers!

Deze dynamiek vertaalt zich in talrijke aspecten die in het kader van dit project worden aangesneden: van de sensibilisering van het grote publiek tot de mobilisering van natuurkenners, maar ook van de verbetering van de wetenschappelijke kennis tot de ontwikkeling van een echt grensoverschrijdend actieplan. Na zich twee jaren vooral geconcentreerd te hebben op de sensibilisering en de mobilisatie van het grote publiek en van de natuurkenners op het terrein, richten de partners hun inspanningen nu op de wetenschappelijke opvolging van bestuivers in het grensoverschrijdende gebied en op het opstellen van een actieplan!

Bewijs van de dynamiek onder de natuurliefhebbers: meer dan 400 mensen hebben onze cursussen over bestuivers gevolgd (vrijwilligers en professionals) en er werden 3 nieuwe werkgroepen over bestuivers en wilde bijen opgericht om de natuurliefhebbers bijeen te brengen.

Als belangrijke stap in de verbetering van de wetenschappelijke kennis brengt de grensoverschrijdende gegevensbank meer dan 800.000 data samen over bestuivers (vlinders, wilde bijen, zweefvliegen) in België en Noord-Frankrijk.

Dit grensoverschrijdende plan wordt van nabij wetenschappelijk opgevolgd zodat er informatie verzameld wordt die zijn uitvoering mogelijk zal maken. Het plan zal een antwoord bieden voor de voornaamste lacunes op het terrein en zal het zo mogelijk maken om (i) de wetenschappelijke resultaten over de bestuivers en hun achteruitgang te verspreiden en voor iedereen toegankelijk te maken; (ii) methodes voor te stellen die door terreinbeheerders werden uitgetest en door wetenschappers werden goedgekeurd; (iii) prioritaire acties ten gunste van bestuivers te benoemen en (iv) de gebieden die prioritair zijn en die een hoog risico voor het bestuivingsproces inhouden, aan te duiden.

Dankzij de vastberaden grensoverschrijdende visie en het belang voor de bevolking werden de resultaten van het SAPOLL-project beklemtoont in het Activiteitenrapport 2017 van het Interreg-programma Frankijk-Wallonië-Vlaanderen! Dat is ruim voldoende om de partners van SAPOLL voor de rest van het project te motiveren!

Semester 4 - Oktober 2017 tot Maart 2018
Voor het project SAPOLL (Samenwerken voor Pollinators) loopt al het tweede jaar ten einde. Dit grensoverschrijdende project is nu al halfweg. Het eerste doel is het uitwerken van een actieplan voor het behoud van wilde bestuivers. Maar ook sensibilisering van het grote publiek en kennisverbetering bij wetenschappers en natuuronderzoekers in het grensoverschrijdende gebied staan op het programma.

Acht partners van verschillende strekking werden in de drie projectgebieden van het Interreg-programma bij elkaar gebracht (Frankrijk: le Conservatoire d’Espaces Naturels du Nord et du Pas-de-Calais, le Conseil Départemental du Pas-de-Calais, Eden62, Groupe Ornithologique et naturaliste du Nord-Pas-de-Calais – Wallonië: de Universiteit van Mons (Bergen), Natagora, de Universiteit van Luik Gembloux-Agro BioTech – Vlaanderen: Natuurpunt). Elk van hen kan zijn expertise en specifieke vaardigheden inbrengen om samen te werken aan dit gemeenschappelijke doel.

Welke balans kunnen we opmaken nu we halfweg zijn? En welke impact heeft het project in het grensoverschrijdende gebied gehad?

De partners van het project SAPOLL schaarden zich achter deze echte kans voor het grensoverschrijdende gebied en reikten de bevolking sleutels aan om iets te doen voor de bestuivers. Gedurende de voorbije twee jaren hebben ze onophoudelijk samengewerkt via grootschalige bekendmaking, participatieve sensibilisering en daadwerkelijke mobilisering van natuuronderzoekers van het grensoverschrijdende netwerk. Tijdens het tweede jaar stonden op het programma: de ontwikkeling van een grensoverschrijdend netwerk van bestuiversvriendelijke tuinen met behulp van een charter en een Facebook-groep; de productie van een tweetalige sensibiliseringsbrochure voor het grote publiek in het grensoverschrijdende gebied; het opzetten van verscheidene opleidingssessies voor professionelen met als thema het identificeren van bestuivers en de productie en het bijwerken van determinatietools die onmisbaar zijn om natuurkenners bij elkaar te brengen en op te leiden (Voorlopige atlas van de hommels van de Nord en Pas-de-Calais, Vereenvoudigde tabel voor bijengenera in het SAPOLL-gebied, bijwerking van de determinatiesleutel voor hommels in het grensoverschrijdende gebied – beschikbaar op de website).

Met de verenigde betrachting om te werken aan het behoud van bestuivende insecten in het grensoverschrijdende gebied vervult het project SAPOLL de functie van brug tussen wetenschappelijk onderzoek en de realiteit op het terrein. Op de drempel van een nieuw seizoen dat goede mogelijkheden biedt voor de bestuivers (maart – september) hebben de partners actief samengewerkt aan de planning van sensibiliseringsactiviteiten, participatieve wetenschap en aan de acties die de verschillende werkgroepen van de regio hebben uitgewerkt. Er is maar één leidmotief: Kennis en expertise verspreiden om deze grensoverschrijdende biodiversiteit beter te bewaren!

Semester 3 - April 2017 tot September 2017
Het Interreg project SAPOLL (www.sapoll.eu) is zijn tweede jaar ingegaan! Het tweede jaar was gewijd aan de concretisering van het project en het bereiken van resultaten die belangrijk en dierbaar zijn voor de partners in het grensoverschrijdende gebied. Net als het eerste jaar, waarin « SAPOLL » echt gelanceerd werd in de media (pers, TV en radio) heeft dit nieuwe jaar al aanzienlijk bijgedragen tot de bekendmaking van het project in het grensoverschrijdende gebied, met niet minder dan 8 persartikels en videoreportages uit de drie deelgebieden! En omdat goed nieuws zelden alleen komt, werd ook de reizende tentoonstelling geopend zoals voorzien. Omdat dit één van de belangrijkste bestanddeel van het project is, omdat ze precies de filosofie zelf van het Interreg-programma behelst, hebben de partners uit de drie projectgebieden samengewerkt om dit sensibiliseringsinstrument dat gedurende de volgende drie jaren het grensoverschrijdende gebied zaldoorkruisen, op punt te stellen.

Aanvullend daarop vormen de acties ter bewustmaking van het grote grensoverschrijdende publiek een prioriteit voor de projectpartners. Op het programma stond de gezamenlijke realisatie van het “bestuivers”-charter met als doel om de burgers te mobiliseren en samen te brengen in een gemeenschap van toevluchtsoorden voor de wilde bestuivers. Een andere resultaat was gewijd aan de burgerwetenschap, aan het ontwerpen en verspreiden van de eerste « soortenkaarten » waardoor de waarnemers in het grensoverschrijdende gebied inlichtingen kunnen verstrekken over de geviseerde soorten en zo kunnen deelnemen aan de inventarisering van de bestuivende insecten in onze regio!

Als laatste, maar zeker niet onbelangrijke realisatie van dit goedgevulde tweede jaar, werden de natuuropleidingssessies voor professionelen begonnen in België en in Frankrijk! Deze sessies hebben meerdere tientallen mensen die professioneel met natuurbescherming bezig zijn, bijeengebracht. Samen met de bewustmaking van de werkgroepen zullen deze opleidingen bijdragen tot de harmonisering van onze wetenschappelijke competenties en leiden tot de verspreiding van de entomologische kennis in het grensoverschrijdende gebied. 

 

Semester 2 - Oktober 2016 tot Maart 2017

Het project SAPOLL heeft zijn eerste jaar achter de rug! Het was een jaar vol uitwisselingen en acties, allemaal in het teken van samenwerking, het grote leitmotiv van het Interreg-programma. In de loop van de twee jongste semesters werd de grensoverschrijdende meerwaarde van het project ruimschoots aangetoond in velerlei acties rond communicatie, sensibilisering, het mobiliseren van natuurthema’s, wetenschappelijke opvolging en in het actieplan, de voornaamste uitdaging van SAPOLL! Zo is een echte synergie ontstaan uit de gerealiseerde uitwisselingen, de samenvoeging van gezamenlijke competenties en de nuttige toepassing van de specifieke rijkdom die elke partner te bieden heeft.

Op het programma van het tweede semester stond een grootschalige communicatiecampagne (voor het grote publiek, natuurliefhebbers, wetenschappers) die via talrijke kanalen verliep! Meerdere interventies in de media, publicaties en algemene communicatie kunnen zodoende op rekening van het SAPOLL-team geschreven worden. Als product van een volgehouden en verrijkende grensoverschrijdende samenwerking heeft de reizende tentoonstelling de partners van de drie deelgebieden lange tijd bezig gehouden. Nog een beetje geduld. Deze tentoonstelling zal in de loop van het derde semester aan het grensoverschrijdende publiek worden voorgesteld!

Gelijk daarmee staat het tweede semester van het project in het teken van de lancering van de eerste stap van het grensoverschrijdende actieplan voor het behoud van wilde bestuivers, die gezien wordt als een voorlopige balans van de initiatieven die in de grensoverschrijdende zone ontplooid worden. Dit is een cruciale stap waarin de lacunes en mogelijke synergiën op het terrein geïdentificeerd kunnen worden om zo echte oplossingen aan te bieden aan de plaatselijke actoren.

In de marge van deze twee grote acties hebben de operatoren samen gewerkt aan de opvolging van andere activiteiten zoals het inzaaien van de sites voor de opwaardering van wegbermen, de sensibilisering van het grote publiek en het mobiliseren van de natuurliefhebbers in het grensoverschrijdende projectgebied.

Semester 1 - April 2016 tot September 2016
Het SAPOLL project ging van start op 1 april 2016 en had als belangrijkste doel om een actieplan op te stellen voor het behoud van de wilde bestuivers van het grensoverschrijdend gebied Frankrijk-Wallonië-Vlaanderen! De partners zullen hun krachten bundelen in een gezamenlijke aanpak om bij te dragen aan de bescherming en verbetering van het milieu door middel van een geïntegreerd beheer van grensoverschrijdende middelen, dé prioriteit van het Interreg-programma.

Het eerste semester vormde een perfecte gelegenheid om de grensoverschrijdende samenwerking concreet te maken en te versterken aan de hand van verschillende acties. Zo hebben de exploitanten samengewerkt aan een experimenteel protocol in Pas-de-Calais dat het mogelijk maakt om de opwaardering van de verlaten paden voor de bestuivers te onderzoeken! Dankzij de intensieve samenwerking tussen de partners zullen de bloemenweiden kunnen worden gezaaid in de streek rond Arras vanaf de herfst 2016.

In een oprechte wens om het grote publiek van het grensgebied te informeren, bewust te maken en te sensibiliseren, hebben de partners van de drie zijden actief meegewerkt aan de organisatie van grootschalige grensoverschrijdende tentoonstellingen, communicatie- en sensibiliseringsacties! De excursie van een Vlaamse werkgroep naar de provincie Namen, onder leiding van een Vlaamse expoitant (Natuurpunt) en een Waalse exploitant (Natagora), is een eerste voorbeeld van dergelijke geplande evenementen.

Ten slotte wordt ook op wetenschappelijk vlak samengewerkt om de bestuivers op het grondgebied op te volgen! De exploitanten zijn bereid om een samenwerking op lange termijn aan te gaan door middel van een grensoverschrijdende databank waarvan de levensduur hoger moet zijn dan die van het project zelf.